ธุรกิจอาหารขนาดกลางและขนาดย่อมของประเทศไทยกำลังได้รับโอกาสสำคัญจากการเติบโตของตลาดอาหารฮาลาลโลก ประเทศไทยมีพื้นฐานที่แข็งแกร่งจากอุตสาหกรรมอาหารแปรรูป การเกษตร อาหารทะเล ข้าว ผลิตภัณฑ์เครื่องปรุงรส ผลไม้เมืองร้อน และอาหารพร้อมรับประทาน ซึ่งสามารถพัฒนาให้ตอบโจทย์ความต้องการของผู้บริโภคมุสลิมในหลายภูมิภาค

อย่างไรก็ตาม ความต้องการของตลาดโลกไม่ได้หมายความว่าผู้ประกอบการทุกรายจะประสบความสำเร็จโดยอัตโนมัติ ผู้ผลิตอาหารฮาลาลไทยจำเป็นต้องจัดการหลายด้านพร้อมกัน ทั้งข้อกำหนดทางศาสนา มาตรฐานความปลอดภัยอาหาร การออกแบบบรรจุภัณฑ์ ระบบขนส่ง การขึ้นทะเบียนสินค้า และกฎระเบียบของประเทศปลายทาง

ผลิตภัณฑ์อาหารไทยมีจุดแข็งในการแข่งขันระดับนานาชาติ

อาหารไทยเป็นหนึ่งในอาหารที่ได้รับความนิยมทั่วโลก รสชาติที่โดดเด่นและเอกลักษณ์ของวัตถุดิบไทยสร้างโอกาสให้ผู้ประกอบการสามารถพัฒนาผลิตภัณฑ์ฮาลาลที่มีความแตกต่างจากคู่แข่ง

สินค้าที่มีศักยภาพ ได้แก่ เครื่องแกง ซอสปรุงอาหาร ผลิตภัณฑ์จากมะพร้าว อาหารทะเลกระป๋อง ขนมขบเคี้ยว ผลไม้อบแห้ง บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป และอาหารแช่แข็ง

แนวโน้มของผู้บริโภคยุคใหม่ยังให้ความสำคัญกับความสะดวกในการรับประทาน ทำให้อาหารพร้อมปรุงและอาหารพร้อมรับประทานได้รับความสนใจมากขึ้น โดยเฉพาะในกลุ่มคนเมือง นักเรียน นักศึกษา ครอบครัวที่มีเวลาจำกัด และธุรกิจบริการอาหาร

อย่างไรก็ตาม สินค้าที่ประสบความสำเร็จในตลาดภายในประเทศอาจไม่สามารถเข้าสู่ตลาดต่างประเทศได้ทันที ผู้ประกอบการต้องศึกษาความแตกต่างด้านรสชาติ ขนาดบรรจุภัณฑ์ ภาษา ฉลากโภชนาการ ราคา และพฤติกรรมผู้บริโภคในแต่ละประเทศ

ผู้ส่งออกต้องเลือกตลาดเป้าหมายอย่างมีกลยุทธ์

ตลาดมุสลิมแต่ละประเทศมีโอกาสและข้อกำหนดที่แตกต่างกัน อินโดนีเซียและมาเลเซียเป็นตลาดสำคัญในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แต่ทั้งสองประเทศมีผู้ผลิตอาหารฮาลาลในประเทศจำนวนมากและมีระบบมาตรฐานที่เข้มงวด

ขณะเดียวกัน ตลาดตะวันออกกลางมีโอกาสสำหรับสินค้าที่มีคุณภาพสูงและมีเอกลักษณ์ แต่ผู้ประกอบการต้องเตรียมพร้อมเรื่องต้นทุนการขนส่ง การขึ้นทะเบียนสินค้า และการสร้างความสัมพันธ์กับตัวแทนจำหน่ายในพื้นที่

ผู้ประกอบการ SMEs ไม่ควรขยายตลาดหลายประเทศพร้อมกันตั้งแต่เริ่มต้น กลยุทธ์ที่เหมาะสมคือการเลือกตลาดเป้าหมายหนึ่งแห่ง ศึกษาความต้องการของผู้บริโภค วิเคราะห์คู่แข่ง และทดลองตลาดด้วยจำนวนสินค้าที่เหมาะสม

สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุนของประเทศไทยมีข้อมูลเกี่ยวกับโอกาสทางธุรกิจ นโยบายการลงทุน และสภาพแวดล้อมทางธุรกิจผ่านเว็บไซต์อย่างเป็นทางการที่ https://www.boi.go.th/

ข้อมูลดังกล่าวสามารถช่วยให้ผู้ประกอบการเข้าใจแนวโน้มอุตสาหกรรม กฎระเบียบ และโอกาสในการพัฒนาธุรกิจร่วมกับภาคส่วนต่าง ๆ

ต้นทุนการรับรองฮาลาลเป็นความท้าทายสำหรับธุรกิจขนาดเล็ก

สำหรับโรงงานขนาดใหญ่ ค่าใช้จ่ายด้านการรับรองฮาลาล การตรวจสอบคุณภาพ และการปรับปรุงระบบการผลิตอาจเป็นต้นทุนที่สามารถบริหารจัดการได้ แต่สำหรับ SMEs ค่าใช้จ่ายเหล่านี้อาจเป็นภาระสำคัญ

ต้นทุนที่เกี่ยวข้องไม่ได้มีเพียงค่าการรับรองเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการปรับปรุงสถานที่ผลิต การจัดพื้นที่จัดเก็บ การออกแบบบรรจุภัณฑ์ใหม่ การตรวจสอบทางห้องปฏิบัติการ การจัดทำเอกสารส่งออก และการเข้าร่วมกิจกรรมส่งเสริมการค้า

การสร้างศูนย์ผลิตอาหารฮาลาลร่วม หรือระบบสนับสนุนสำหรับผู้ประกอบการรายเล็ก สามารถช่วยลดต้นทุนและเพิ่มโอกาสในการแข่งขันได้

ศูนย์ดังกล่าวอาจให้บริการด้านพื้นที่ผลิตที่ได้รับมาตรฐาน ห้องเย็น อุปกรณ์บรรจุภัณฑ์ ผู้เชี่ยวชาญด้านคุณภาพ และคำปรึกษาด้านการส่งออก

ระบบโลจิสติกส์เป็นปัจจัยกำหนดความสำเร็จของสินค้า

การขนส่งเป็นอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญ โดยเฉพาะสินค้าที่ต้องควบคุมอุณหภูมิ เช่น อาหารทะเลแช่แข็ง เนื้อสัตว์ อาหารพร้อมรับประทาน และผลิตภัณฑ์ที่มีอายุการเก็บรักษาสั้น

หากระบบควบคุมอุณหภูมิไม่มีประสิทธิภาพ อาจส่งผลต่อคุณภาพสินค้า ความปลอดภัย และความเชื่อมั่นของผู้ซื้อ

ผู้ประกอบการควรคำนวณต้นทุนด้านโลจิสติกส์ตั้งแต่เริ่มต้น ก่อนกำหนดราคาสินค้า เพราะสินค้าที่มีความต้องการสูงอาจไม่สามารถทำกำไรได้ หากต้องรับภาระค่าขนส่ง ค่าคลังสินค้า ภาษีนำเข้า และค่าการตลาดที่สูงเกินไป

สินค้าที่เก็บรักษาได้นาน เช่น ซอส เครื่องเทศ ขนมขบเคี้ยว และอาหารกระป๋อง อาจเป็นจุดเริ่มต้นที่เหมาะสมสำหรับ SMEs ที่ต้องการเข้าสู่ตลาดต่างประเทศ

การสร้างแบรนด์ต้องมากกว่าการมีเครื่องหมายฮาลาล

เครื่องหมายฮาลาลช่วยสร้างความมั่นใจว่าผลิตภัณฑ์ผ่านข้อกำหนดทางศาสนา แต่ไม่ได้เป็นปัจจัยเดียวที่ทำให้ผู้บริโภคเลือกซื้อสินค้า

ผู้ประกอบการไทยจำเป็นต้องสร้างจุดขายของแบรนด์ เช่น สูตรอาหารไทยดั้งเดิม วัตถุดิบคุณภาพ ความสะดวก สุขภาพ หรือแนวคิดด้านความยั่งยืน

บรรจุภัณฑ์ควรสามารถสื่อสารคุณค่าของสินค้าได้อย่างรวดเร็ว และต้องเหมาะสมกับภาษาและวัฒนธรรมของตลาดเป้าหมาย

ผู้ส่งออกควรหลีกเลี่ยงการนำเสนอภาพลักษณ์เกี่ยวกับผู้บริโภคมุสลิมแบบเหมารวม เพราะตลาดฮาลาลประกอบด้วยผู้บริโภคหลากหลายกลุ่ม ทั้งด้านอายุ รายได้ และพฤติกรรมการซื้อ

การสร้างธุรกิจอาหารฮาลาลไทยให้พร้อมแข่งขันระดับโลก

ผู้ประกอบการอาหารฮาลาลไทยที่ประสบความสำเร็จในอนาคตจะต้องผสมผสานระหว่างเอกลักษณ์อาหารไทยกับระบบธุรกิจที่มีมาตรฐาน

สิ่งสำคัญประกอบด้วยเครือข่ายซัพพลายเออร์ที่น่าเชื่อถือ เอกสารที่ถูกต้อง ระบบรับรองฮาลาลที่ชัดเจน คุณภาพสินค้าที่สม่ำเสมอ และแผนการเงินที่เหมาะสม

การสนับสนุนจากภาครัฐ สถาบันการศึกษา หน่วยงานส่งเสริมการค้า และพันธมิตรด้านการจัดจำหน่าย จะช่วยให้ SMEs ไทยสามารถขยายตลาดจากระดับท้องถิ่นไปสู่ตลาดอาเซียน ตะวันออกกลาง และภูมิภาคอื่น ๆ ที่มีผู้บริโภคมุสลิมจำนวนมาก

หากผู้ประกอบการสามารถพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพ ควบคู่กับความน่าเชื่อถือด้านฮาลาล ประเทศไทยมีโอกาสสร้างแบรนด์อาหารฮาลาลที่แข่งขันได้ในตลาดโลก